THO USIH LAW SA U SIH!

  Nehemiah 1-10

Nehemiah cauk fianternak: Nehemiah cauk hi tthenthum ah tthen khawh a si.

1.Nehemiah nih a hruai hna i Jerusalem khua kulhnak an remh. Nehemiah cu Persia Siangpahrang nih a thlahmi a si.

2.Ezra nih khan Pathian nawlbia cauk a relpiak hna i an sualnak an iphuang i an ingaichih.

3.Nehemiah cu Judah ram Mangki a si. Nehemiah hi Pathian aa bochan ngaingai mi a si i Pathian sinah hin thla a cam zungzalmi a si.

Nan theih bantukin Isreal mi cu Pathian thimmi an si i, Pathian nawl an ngaih lo caan ah Pathian nih dan a rak tat tawn  hna.

Jerusalem Temple Hrawhnak Kong

*Pathian nih a thimmi le fimnak zong le rumnak zong a pekmi Solomon Siangpahrang nih Jerusalem temple cu BC 587/586 kar ah ttha taktak le ropui taktak in a rak sak.

Asinain, cutluk ttha in sakmi temple pi cu a chungum mi minung nih Pathian nawl an ngaih lo caah Babylon siangpahrang Nebukhanezer i a ralvengtu hoatu bik Nebuzaradan hmangin  Jerusalem khua kulhnak vampang le inn vialte cu B.C 586  rak khangh dih cikcek.

Jerusalem Temple chung hlawnthil ttha vialte an lak dih hna. Siangpahrang kuttang um zungthiam le mi ralttha vialte minung thonghra an kalpi hna. Sifak mi tlawmpalte lawng an nganhta hna.

Babylon siangpahrang kuttang ah sal ah an taang (2Kings 25:8-9)- Hi lio caan ah Isreal miphun pawl an ngaih a chiat ning le an lung a fahning hi a rak fak tuk hringhran. A celh bak an rak celh ve lo. Caan zeimawzat Babylon ram i salrian an tan hnu ah Zerubbabel le Jeshua hrihhawlhnak in B.C 536 an rak kir i Jerusalem temple foundation le Biak ttheng cu an rak remhpi tthan hna.

BC 516, kum 20 a rauh hnu ah Jerusalam Temple cu an hun lim. Cu tan cu a voihnihnak temple an hun remh a si. Cu hnu tlawmpal ah Nehemiah hrilhhawhnak in vampangpi cu harsatnak tampi lakah remhpi tthan hna.

Jerusalem Sak Tthannak Ah Nehemiah Harnak Phun 8 A Tong: Jerusalem an hrawh i, an temple an khangh hi, July 18, 586 B.C ah a si (2Kings 24) ah kan hmuh khawh.

(1).Kum zeimawzat Babylon nih pennak power a ngeih hnu ah Oct 29, 539 B.C lio ah Medes le Persians nih an hun chan. Sinain, Pathian nih Emperor Cyrus a hman i, Israel mi hna cu an hung kir tthan i an ram le an inn an hun sersiam tthan. Israel mi hna hi voi thum in an hung kir.

 

(2)Zerubbabel tthithruainak in B.C 536 ah an hung kir (Ezra 1-6)

(3).BC-535 ah Temple sak an thok i, BC- 516, Feb.18 ah an lim.

(4).Ezra tthithruainak in 455 B.C ah a voi hnihnak an hung kir tthan (Ezra.7-10)

(5)March thla canceo ah Pa minung 1500 le an chungkhar rual kha Ezra nih BC 455 ah a kaltak hna i, August thla BC 455 ah tlawmpal Jerusalem ah an hung lut.

(6).Nehemiah tthithruainak in BC 455 ah  a voithumnak an hungkir. (Neh.1-3)

(7).Temple le Vampang a rawhnak kong Nehemiah nih a theih hi, Dec. BC 446 ah a si.

(8)Thla 4 chung Pathian sinah thlacamnak a ngeih hnu ah, April thla, BC 445 ah Nehemiah nih Siangpahrang sin ah a duh herh a va chim. September thla detka, ni 52 hnu ah vampang sak an lim.

 

Dal (1)nak:

(a)Jerusalem a rawk ti kha a theih i a ngaih a chia: Nehemiah nih Jerusalem a rawk ti a theih tikah a lung a fahtuk ning le a ngaih a chiattuk ning hi khuaruahhar a si. Zeicatiah Nehemiah Dal 1:4 nak ah “hi bia ka theih tikah ka tthu i ka ttap i saupi ngaihchia in ka um i vancung Pathian hmai ahkhan rawl ul lengmang le thlacam lengmeng in ka um” a ti.

Nang le Kei: Kan miphun kan kaltakmi kan ram, kan miphun le khuatlang cu a rawk cuahmah mi kong hi na thei ve maw? Na theih tikah zeitindah na um ve?  Cun na ngaih tah a chia maw? 

(b)Pathian sin ah rawl-ulh in thla a cam: Nehemiah nih Jerusalem a rawk ti a theih tikah a ngaih a chiatuk i, a biakmi a Pathian sin a thinlung dih um-ek in thlali chung bak Pathian sinah thlacamnak in a hal. (Nehemiah 1:4-10)

Nang le Kei: Kan ram le kan miphun a rawk mi kongah Pathian sinah Rawl-ulh in thlacam in Pathian kan nawl bal maw? Nehemiah cu a thinlung dih-um-ek in Pathian sinah rawl-ulh in thlali chung thla a cam. Cu Pathian sinah rawl-ulh in thla a cam lawng si loin, keimah hrimhrim nih ka remh lai ti lungput a ngei rih. Nang le kei teh nihin kan miphun kong ah kan lung a fak, kan tuar kho lo kan ti cio. Nain, kan miphun caah kan thinlung dihlak, kan ruahnak dihlak, kan pumpek in thla teh kan cam maw? Rawl-ulh in a thla thla in thlacammi pakhat tal kan um maw ti hi catialtu keimah telh in ruah a biapi ngai.

 

Dal (2) nak:

(a)Persia Siangpahrang kha Jerusalem remh awk ah a nawl: A ngaih a chia le Pathian sinah bawmh a hal hnu ah Persia Siangpahrang sinah Jerusalem remhnak dingah a nawl. (Nehemiah 2:5) Cu lawng si lo;

 

(b)A mah pum hrimhrim Persia in Jerusalem remh ah a kal. (Nehemiah 2:9): Kan miphun kan ram sersiamnak caah hin kan hmurka lawng a za lo, kan ngeihchiah lawng zong a za fawn lo. Kanmah minung hrimhrim kan itel i, kanmah hrimhrim nih kan ttuan hrimhrim kha a kan cawnpiakmi a si.

(c)A rawknak hmun a zoh hmasa i remhding ningcang a tuak hmasa. (Nehemiah 2:12-17)- Thil pakhat kan tuah lai kan ti tikah kan tuah dingmi kha kan theih hmasa a hau i, cun zeitindah kan tuah lai ti kha ruah hmasa a herh.

(d).Ai rawk ningcang vialte a mipi a chimh hna tikah an lung a faktuk i “Lungrual tein tho usihlaw, sa hna usih” an ti. (Nehemiah 2:18). Hika zawn ahhin kan miphun hruaitu hna nih kan ram a rawhning vialte tlingte mipi vialte nih fiang dingin kan chimh khawh hna a hau. An ifian dih cikcek ahcun mipi sin in “tho hna usihlaw, sa hna usih, ti au aw a chuak ko lai.

 

Dal (3)nak

(a).A rawkmi remh awk ah an mah le ti khawh tawk cio rian an i phaw hna- Hi Nehemiah Dal (3)nak a kan cawnpiakmi cu rian kha an i phaw i cu an rian cio ah lungtho thanuam tein an ttuan cio nak kong kan hmuh khawh. Ahohmanh a phun zaimi mi an um lo.

Nang le kei teh, kan miphun kan ram ca rian kan ttuannak le Pathian rian kan ttuannak ah kan phun zai ve tawn maw? Kan thil ti khawhnak a um deuh ah midang kha kan thlanglamh hna in kan thilti khawhnak kan i hmaihngal pi maw?

 

Dal (4)nak

(a)Rian an tuanpah inan ral an i veng pah. Thangchiat le zomhteih an tuar pah. (Nehemiah 4:8-9, 16-18). Pathian rian siseh, Miphun tthanchonak rian kan ttuan tikah, tluangte thinphannak um loin ttuan khawh hi a rak har hringhran. Khat lei kut in Jerusalem kulhnak vampang an sa. Khatlei in kut in hriamnam he an ral an iveng pah. Hihi nihin kan ram dirhmun a si. Kan ram tthanchonak ding kan orh lei in kan ram himnak vampang kan sak pah in kan kehlei in hriamnam kan ral pawl ivennak dingah kan itlaih pah a hau.

(b)Muko tum thawng nan theih tikah hmunkhat te ah nan ipum lai a ti hna. (Nehemiah 4:18)

Aw pakhat nih a pumhter khawh dih hna. (Lungrualnak a langhter). Aw pakhat nih kan miphun le kan khrihfabu hi pum dih kho sehlaw, lung a va hmui lai dah!

 

 

Dal (5) nak

(a)Kan ral hna nih an kan nehsawhnak hnga lo, a miak lak le ningcang lo thil tuah le khuasak kha kan hrial hna lai. (Nehemiah 5:9)

Kan miphun caah siseh, kan community caah siseh, kan khrihfabu caah siseh, zumtu a simi nihcun Pathian ttih bu te in ningcang lo thiltuah kha kan hrial hna awk a si.

 

Dal (6)nak

(a)Jerusalem an remh lio ah an ral hna nih biathlum a lomi hlennak bia le hrocernak an tong. (Nain cu nih a ngolter hna lo.) Nehemiah 6:6-7)

 

Pathian ram kauhnak caah siseh, kan miphun le Khrihfabuu caah rian kan ttuan lio ahhin thangchiatnak tampi kan tong lai, hrocernak tampi kan tong ko lai. Asinain, cu thangchiatnak le hrocernak i kan rian kan ngol ahcun teinak a kan phakpi kho lo.

Dal (7)nak

(a)An remh dih tikah an hruaitu ca le uktu caah Pathian a ttihmi le miphun a dawmi kha an thim hna. (Nehemiah 7:1-4)

Note : Miphun siseh, Community siseh, Khrihfabu ah siseh, thim thiam hi a herh tuk.

(b)Saltaangmi cazin an lak hna. (Mah nih a langhtermi cu kan hruaimi hna hi zeizat dah an si le zeitindah an sicanning a si ti kha a langhter.) (Nehemiah 7:7-73)

 

Dal (8)nak

(a)An miphun nih an zulh awk a simi an Pathian phungbia cauk kha an relpiak hna. (Nehemiah 8:2-3)

Kan miphun siseh, Kan khrihfabu siseh, kan community siseh, kan zulh awk a simi kha hruaitu nih kan hruaimi hna sinah relpiak i chimfiannak le an zulh khawhnak hnga cawnpiak kha kan rian a si.

(b)A theifiang lomi kha an hrilhfiah hna i an icawnpiak. (Nehemiah 8:7)

Hruaitu lawng nih chimfian cawk a si lomi kha an lak i lungfim, thilthei deuh nih chimfianpi kha a herh hringhren fawn. Mipi vialte nih an i fian hnu ah lunglawmhnak in an khat.

(c )Ilawm ulaw rawl thawthaw ei tuah u an ti. A ngei lomi kha nan ngeihmi va hrawm ve hna uh a ti hna. (Nehemiah 8:10)

Khah! Atu cu kan rian vialte kan lim cang, teinak Pathian nih a kan pek cang!  Cu lawng a si lo, kan zulh dingmi kan phunglam zong kan ifiang cang. Cucaah ilawm usih law, au cang hna usih! Asinain, cu kan ilomhnak i rawl tthawthaw kan ei lio ahhin kan lakah a ngei lomi an um lai. Cu tikah cu hna cu va philh hrimhrim hna hlah uh! Va hrawm ve hna uh!

Nang hi zawn ahhin, Pathian nih damnak an pek, thluachuah hawihlei in an pek, cu lio ah na pawngkam miharsa na philh sual maw?

  

Dal (9)nak

(a)An sualnak vialte an iphuang dih i an i ngaichih i Pathian sinah bia an i kam.

Pathian nih teinak a kan pek tikah hin a liamcia kan sualcianak kha thuh peng ding kha a si lo ti hi a kan cawnpiak. Kan sualnak kha Pathian sin ah i phuan i hmailei ah hi bantuk thil kan tuah ti nakhnga lo bia ikam a herh.

Dal (9)donghnak le Dal (10)nak

An biakam mi vialte kan tuah ko ti langhternak/hmelchunhnak caah an tuah, an ttuannak in a chuakmi thilri pawl Pathian sinah an pek. 

Pathian nih teinak a kan pek tikah hin teinak tiang lawng khan a zatter lo, a liamcia kan harnak chungin a kan chuahnak hngalhter, hmailei ah amah caah biakamnak fek ngeihter, cu kan biakamnak fehternak caah kan pum, kan ruahnak, kan thazaang le kan ngeihchiah hlawnthil tiangin amah sunparnak caah hmanter kha a duhmi a si.

Tuzing ah nang le kei zong Nehemiah cauk nih a kan cawnpiakmi hi biatakte in ruat in inunpi khawh izuam cio hna usih.

Tlangkawmnak

Nehemiah Dal 1-10 nih a kan cawnpiakm cu:

1.Kan miphun hawi cungah dawtnak, zawnruahnak a kan cawnpiak.

2.Pathian sinah kan miphun tonmi kongah bawmhhal in thlacam.

3.Kan pawngkam, a kan bawmkhotu sinah bawmhal.

4.Kanmah hrimhrim in va kal.

5.Thil sining thei loin thil va tuah si loin, thil thate in hlat hnu ah thil tuah.