Hamas ralhrang nih Israel
ram lei ah Rockets 1800 bak an kah cang! Israeli minung 9 an nunnak a liam.
Israel nih a ralkap reservers 9,000 a auh tthan hna. Ralkap 16,000 cu leave lak
ngah lo a ti hna. Cu hnuah Israeli Jet Fighters 160 bak nih voi600 khengte Gaza
Strip (Hamas hmunkhuar) hmunkhuar 150 cu a zuanhnawh i Bomb in an den. Hamas
ralhrang pawl nih Israel cihmihnak dingah tiin leitang lam an cawhmi (tunnel)
lawng hmanh voi 450 renglo in bomb in a kah. Cu tikah Palestinian minung 119 an
nunnak a liam. Hi chung ah hngakchia minung 31 le nu 19 an itel. Minung 850
leng nih hliam an tuar.
Tuzarh nikhat thok khan
Israel le Hamas le Islamic Jihad (Palestinian) pawl kar buainak hi zual lei a
hun panh i tuchun tiangin Gaza Strip ah um hmun a khuarmi Hamas le Islamic
Jihad ralhrang pawl nih Israel ram cu rockets 1600 renglo an kah cang. Cu
rockets hna lakah 90% cu Israeli Defense Force “Iron Dome, Missile Interceptor
nih van lai a rak kah hna i vawlei an tlak hlan ah an puak. Nain, cheukhat cu
an kahthlak manh lo ruangah Israel ramchung ah a tla i Building le Bus pawl a
khen hna i pa 5 le hngakchia telh in minung 9 an thi cang. Hi chung ah IDF
ralkap minung 1 zong a nunnak a liam ve.
Israel Defense Force (IDF)
hna zong nih cuti an ram chung Tel Aviv, Jerusalem le an ram nitlak lei ah
Rockets 1800 leng a rak kaptu hna cu kap kho ti lo dingin Jet Fighters 160 leng
bakin a phomh hna. IDF lei ahhin Drone F-16 le F-35 Fighter Jet hna hmangin
Hamas le Islamic Jihad ralhrang pawl nih um hmun an khuarnak tiah a ruahmi hmun
150 cu bomb in a den hna. Gaza Health Ministry nihcun Palesitinian minung 119
an nunnak a liam cang. Hi chung ah hngakchia 31 le nu 19 zong an itel. Cu lawng
si loin minung 850 renglo nih hliam an tuar.
Hamas le Islamic Jihad pawl
nihhin Tel Aviv khuapi “Ben Gurien International Airport” zong Rocket in an kah
i, vanlong a zuang dingmi pawl zong a tlaiter viar hna. Jerusalem khuapi
thlanglei Rishon le Zion pin ah, Gaza Strip pawng Ashkelon, Holon le Tel Avic
pawng ummi Givata’im khua hna ahcun Palestinian ralhrang pawl rockets kahmi cu
a tla. Nain, vantthat ah inn le lo fak tuk in a hrawhmi cu an um lem lo. Nain
minung 9 an nunnak a liam phah I IDF ralkap pakhat zong ai tel tiah Israel
Defense Force biachimtu Col. Jonathan Cornicus nih a chim. An kar boruak hi
daih lei a panh kho lo. Israel- Hamas le Islamic Jihad hruaitu pawl nih hi nak
fak in ikah dingin an chim veve.
Kum 2014 ahkhan Israel le
Hamas, Islamic Jihad, Al-Aqsa Martyr Brigade le Hizbollah hna hi ni 50 chung
fak taktak in an rak ikap cang. Cu tan ikahnak ahcun Palestinian minung 2,100
bak an nunnak a rak liam. Israel lei in minung 70 bak an rak thi ve. Inn le lo
tam taktak an rak rawk. Zeiruangah Dah Buainak Chuah Hram Ai Thok?- Muslim pawl
Pathian an biak, holy (Ramadan) cu May 8 ahkhan a dih ni asi. Cu ni a dih lai
ni cacawn ninga ni ahkhan “An hruaitu Sheikh Tayseer Abu Sunainah” nih biacah a
chim. Cu bia a chimnak ahcun Sheikh Jarrah hmun, East Jerusalem khuapi cu kan
ram diktak a si caah Al-Aqsa hmun venghim dingin kan thlarau le thisen pek
dingin kan huam e” tiin a chim.
Cuka hmun ah ai pummi Muslim
minung 90,000 renglo cu East Jerusalem ah “Al-Aqsa Mosque” an timi hmun ah an
hruaitu pawl cu vawleicung hmun thianghlim bik 3nak ah ipumhnak an ngei tthan.
“Dome of the Rock” an timi, Sui le ngun in an ttamhmi an biakinn (mosque)
pawngah ipumh khawmh an duh. May 8 cacawn niruk ni zaan cu thlacamnak caan
phundang ngai “night of destiny le an mi thianghlim (Sacred Prayers) “Laylat
al-Qadr” an timi caan cu biapituk ah an chiah. Cu lio caan bantuk ahcun kum
1967 Six Day War” ah Arab-Jordan ralkap kut tangin East Jerusalem cu Israel
ralkap an rak lakni May 10 kher a si ve hoi. Hi May 10 hi kum tin ti awk in
Israeli miphun pawl nihcun Jerusalem khuapi an lak philhlonak Ni cu ni sunglawi
ah ruat in “Jerusalem March” tiin Judah Kulmuk pawl nih “theih camcinnak or
philhlonak lamzawhnak” an tuah tawn. Cu lio ahcun thlacamnak an ngei tawn.
May 10 ah Judah miphun
minung 30,000 renglo hna cu “Jerusalem March” tiin lamzawhnak an ngei. East
Jerusalem cu Damascus Gate in Old City an timi lei ah an kal. Cu hna veng him
dingin Israel cozah nih Police 3,000 a duty ter hna. Hi bantuk in Muslim le
Judah miphun pawl Jerusalem Temple an icuh theo tawn. Muslim pawl nih Old City
lei ah “Noble Sactuary” Al-Aqsa Mosque” an ti lengmang mi (Judah miphun nihcun
Temple Mount” an timi “Western Wall” umnak ahcun buainak hi chuah hram ai thok.
Judah pawl nih “Jerusalem
March an ngeih ahhin Police hna nih Al-Aqsa Mosque Compound luh an sianh ve
hlei hna lo. Israeli police hna nih Al-Aqsa Mosque lei ah Muslim mibuu hna cu
tthio an timh hna. Cu ahcun Palestinian ralhrang (terrorist) pawl nih lung in
an cheh hna. Israeli Security Forces nih rubber-bullet le stun grenade le
tear-gashmangin an kah ve hna. Cuti cun buainak hi a hung linsa chin vima mi a
si. May 8 i Jerusalem khuapi buainak ahcun Palestinian minung 700 hrawng le
Police minung 20 cu hliam an tuar. Cu hnu cun boruak hi linhsat hram ai thok.
Gaza Strip lei ah Hamas le Islamic Jihad ralhrang hna nih Al Aqsa Mosque i lung
in Israel Police a cheptu hna cu chanh tim in Rockets cu Israel ramchung ah an
hun kah thluahmah hna. Cuti rockets hmangin an rak kahnak cu lehrul cham in
Israel nih atu bantuk in a phomh hna nak hi a si.
Israeli caretaker PM
Benjamin Netanyahu nihcun Police thiltuahmi cu an palh lo tiin a ttanh hna.
Biaknak zalonnak, kut itlaihnak (freedom of worship) cu ka thlawpmi a si tiin a
chim lio ah Palestinian Authority President Mahmoud Abbas nihcun, "Israeli
Police thil tuah cu ttanh in hma a lak” tiin a soisel. Palestinian ai
pumkhawmmi hna cu "Al-Aqsa Pasal ttha hna" (Heroes of Al-Aqsa) tiin
heh a thangtthat hna. Nikhat ni le Nihnih ni zing ah Gaza Strip lei in
Palestinian ralhrang pawl nih Rockets 350 renglo Israel ramchung ah an hunk ah.
Israel zong nih cu Rocket kahnak cu lehrul in an hun phomh hna hi a si. Biatak
in Jerusalem le Gaza Strip kar ah buainak nih an hmaika ah a hun chuah hnawh
taktak tikah PM Benjamin nih Reserve ralkap 9,000 bak ralrin dingin a hun auh
tthan hna hi a si.
Israel ram hmun kip ah, Rocket
le Missile kahnak in iven dingin mipi cu theihternak darkhing cu a hung ring.
Hi tiang in mipi hna ivenhim dingin darkhing an tum hnu ahcun Israeli mipi hna
an pum, an inn le an compound tbk pawl bomb, rocket le missile nih a hrawh
khawhlonak dingah Bunker ah an itom a hau cang. Al Jazeera News nihcun, Israeli
jet fighters 160 bak nih Gaza Strip hmunkhuar hmun 150 bomb in an den ruangah
minung 119 nih an nunnak a liam phah” a ti. Thi le hliam zat hi BBC, NBC, AP,
Reuters, Fox News, Haaretz, Times of Israel le Jerusalem Post hna nih an
ttialmi an ikhat hna lo. Nain a thimi hi 119 renglo an si cang ti cu a fiangmi
a si.
Jerusalem khuapi Old City
hmun ah nikhat ni ah buainak a chuakmi ahhin Palestinian Red Cresent Society
nihcun minung 520 nih hliam an tuar tiin a chim. Minung 600 cu Makassad
Hospital kalpi an si. Minung 5 le bang cu an dirhmun ttha lo ngai in an ihliam
a ti. Dr. Adnan Forhoud nichun hliamtuar mi hna hi an lu, an hrom le an ke ah
kahmi an si deuh viar a ti.Hamas ralhrang hruaitu “Ismail Haniyeh nihcun,
"A si khawh chungin, kan thazaang dihlak chuah in fak deuh in Israel ram
cu Rocket le missile hmangin kan kah lai nak kong le Israeli lei nih Hamas pawl
thil tuah cu kan doh i, kan phomh thluahmah hna lai” an ti ve. Hi ti i Al-Aqsa
Mosque* ah Muslim ai pumkhawm mi hna thio timhnak ruangah Israeli Police thil
tuah hi vawleicung ram kip le Arab-Muslim ram pawl nih an soisel ngaingai.
Turkish President Tayyip Recep Erdogan nihcun “A si khawh chungin Muslim ram
pawl ttangrual in Israel thil tuah hi dohdal dingin a sawm hna pin ah “Israel
thil tuah cu biatak tein a soisel. Terrorist thil tuah, mifir le damiah thil, a
sual taktak mi cozah (Cruel Terrorist state” tiin a puh.
Iran, Egypt, Jordan, Saudi
Arabia, UAE hna zong nih an soisel. Cu tlawmpal ah Arab Leaque le Islamic
Organization of Islamic Council (OIC) bantuk zong nih an soiselnak an aupi colh
fawn. Middle East Quartet an timi US, Russia, European Union le United Nations
nih tulio Israeli le Palestinian kar boruak cu Middle East chung hrawng idohnak
le ikahnak ah a canter khawh” tiin an thinlung an pek ngaingai (deep concern)
nak kong an chim. Boruak a daih khawhnak dingah hmala dingin Palestinian le
Israel hruaitu pawl cu an nawl hna. Sheik Jarrah I Cuhnak Ruang Ah A Si Deuh
Kho Men?- May 2 hrawng ahkhan East Jerusalem khuapi Palestinian million 58
umnak “Sheik Jarrad” cu Judah pawl nih “kan miphun hna, kan ram diktak” an ti.
Palestinian chungkhar cheukhat cu chuak uh an ti hna. Hika Sheik Jarrad hmun hi
cheukhat nihcun kum 1948 ahkhan UN Refugee Agency le Jordan ram iremnak bantuk
in Palestinian Refugee pawl umnak ah pek” Nakba” a si tiin an chim ve.
Caan a hung kal i, 1956 ah
le 1970 hnu khan cun Judah pawl an ram a sinak an hun humhalh thluahmah. Judah
hna nih Court ah taza an cuai hna i Jerusalem District Court nih chungkhar 4,
al-Kurd, Iskafi, Qassim le Jouni hna cu an umnak hmun chuahtak dingin an ti
hna. Cu thil a kal vima mi ahcun Israel Suppreme Court nih May 10 ah biachahnak
tuah a timh nain, boruak thalo um lio a si caah Supreme Court biachahnak cu ni
30 an thawn tthan. Kum 1956 ah Palestinian minung 28 nih um hram an thok. Cu
hna cu Yafa, Haifa lei in a rak ra mi Karn al-Jouni Area an timi Sheikh Jarrad
ahhin an um ti a si. Hi ti in Sheikh Jarrad hmun in Palestinian pawl tthawldawi
tim in Judah pawl umter timhnak hi “Rupert Colville”, UN biachimtu nih “Hiti i
hramhram in tthawldawi timh cu thilttha lo deuh a cang sual lai” tiin Israel
cozah cu fimkhur dingin bia a rak cah.
East Jerusalem ahcun minung
441,000 an um i an lakah minung 200,000 cu Judah miphun an si. Ralkap le Police
nih an ven hna. Easter Jerusalem pumpi hi Palestinian pawl nihcun Independence
an hmuh a si ahcun an khuapi bik Capital ah an itinhmi a si. Jerusalem chaklei
Givat Hamatos- Beit Saffa le Har Homa- Jabal Abu Ghneuim le Beit Sahour
thlanglei ah Judah pawl hi tambik an umnak a si” tiah a chim. Israel cozah thil
tuah ning cu US le UK Politician cheukhat zong nih an soisel. Cu hna lakah
Britist Politician Jeremy Corbyn zong ai tel ve. Jeremy Corbyn cu Labor Party
hruaitu a si. April thla ahkhan cheukhat nihcun International Criminal Court
(ICC) ah Israel cozah cu tazacuai an duh i Save Sheikh Jerrah timi movement
tuah in Court kalnak ding phaisa an buatsaih. Hiti i ICC ah Sheik Jarrah kong
an ceih ahcun Arab ram pawl an ttangtti sual hna lai ti phan a um ngai.
Israel Hruaitu Pawl
Zohchunhtlak An Si- Israeli Caretaker PM Benjamin Netanyahu le Defense Minister
Brig.Gen. Benny Gantz cu Politics kong ah an lung ai khat lo ngaingai. An lung
ai khah khawh lo caah kum 2 chung ah Parliament (Knesset) ithimnak voi 4 bak an
tuah phahnak a si. Tu zong ah cozah ser kho party an um rih lo. Nain, hiti buin
an ral pawl nih an rak dohnak hna cu lehrul dingin ahcun an lung ai khat
ngaingai. Biatak tein an cawltti i khua an khang tti. Hamas le Islamic Jihad
ralhrang hna nih Israel ram cu an buaitertuk ruangah lehrulhnak (respond) ding
an tuaktantti. PM Netanyahu le Defense Minister Gantz le Israeli Military Chief
of Staff Gen. Avachali le National Security Adviser hna minung tlawmte nih
fimkhur taktak in le ralring taktak in um khawhnak ding ruat in le cuhlan nak
fak in Hamas le Islamic Jihad pawl tukdoh cu an hna a tlatti. “Palestinian
ralhrang pawl nihhin an ngamh lo buin an cil an hmawm lai” ti hi vawlei nih an
cuanh cio hna.
PM Benjamin Netanyahu nih
“Tukdohnak lianngan cu kan kalpi lai. Hamas le Islamic Jihad hna nih an thil
tuah man sang tak (heavy Price) cu an hmuh lai. An thisen cu an lucung ah a um.
Hi kan raltuknak hi caan sau a rau kho men. Kan ivennak ding thil kan tuahmi cu
kan tthawnter lai. Kan ttanrualnak le kan tthawnnak le kan lianngannak cu kan
hmuhter hna lai. Israeli khua le ram cu himte in kan umter lai” tiin Hamas le
Islamic Jihad pawl cu a hun hrocer thluahmah hna. Cu pinah Defense Minister
Brig. Gen. Benny Gantz zong nih “Kan ttanrualnak kan langhter lai. Tinhmi
(target) kan ngei i, cucu a hram kan thok lawng a si. Caan sau deuh kan mipi
himnak ttha taktak in (quiet and security) kan ser lai” a hun ti ve.
Defense Minister nihhin
Reserver ralkap 9000 kan auh tthan hna. Gaza Strip lei ah raltu colh dingin i
ready dingin kan theihter hna. Israeli Politician pawl cu an ruahnak ikhat hlah
hmanh sehlaw, ramleng raltuknak lei ahcun an ttangrual kho taktak. Zohchun an
tlaktuk. Israel nihin Gaza Strip ah Hamas le Islamic Jihad pawl cu an kut
thlirter tim in Gaza hi a luhhnawh lai maw lai lo theih a si lo. Tu ahcun
Fighter Jets 160 leng nih Gaza Strip cu Airstrike an tuah ciammam cu an bomb
thawng le mei alh thawng nih minung fa khuasak ngamnak in a chia hna lo. Hamas
le Islamic Jihad pawl nihhin Judah miphun pawl he idohnak i thih cu “Martar” ah
an ruah i an ttih ve hlei lo.
Abu Hamza, Al-Quds Brigade
biachimtu nih “Tel Aviv khuapi cu Gaza in a hla lo i, kan ral pawl cu a remcaan
ning zoh in kan doh peng lai. Rak i ready hna seh, an ti. Kan itinhmi (agenda)
a hlawhtlin hlan lo cu kan phomh peng hna lai” tiin Israel a hung au thluahmah.
Ziyad al-Nakhalah, Islamic Jihad Secretary General zong nih," Dirhmun ttha
deuh in kan um hlan cu kan doh peng hna lai. Pathian nih rem a ti ahcun
dohdalnak (resistance) cu kan langhter peng lai a ti ve. Ahmed Aboul Gheit,
Arab Leaque hruaitu pa nihcun"Israel- nih Fighter Jet hmangin Gaza a
phomhmi cu hleihluat tuk in thil tuah le mah mawhphurhnak theih lo thil tuah a
si” tiin a soisel. Israeli Air Force pawl nihcun Jet fighters 160 bak in Gaza
Strip an zuanhnawh i an phomh. Build nganpipi an hrawhmi zong a um len cang. Cu
lawng si loin Hamas leader pawl minung 6 leng a thah chih cang hna. Associated
Press le Reuters News nihcun hi building dot 12 ahhin Gym, Business thil an um
a ti.
Nithum ni zing ahkhan
Building dot 9 tluk a sangmi Apartment, Medical Store, Dental Clinic umnak zawn
ah bomb a puak. Israel pawl nihhin bomb an thlak hlan ahhin Drone hmangin
warning voi 5 an pek hmasa hna. A chung ah ummi an zam viar hnu ah F-16 hmangin
an bomb hi a si. Israel nihcun West Bank lei ah Hamas Intelligence Office le
Commander Center umnak an bomb rih. Gaza Strip Mosque cheukhat ahcun Mike in “Allah
Cu thangtthat in um ko seh, Islam caah teinak a si. Dohdalnak kan ngei peng
lai” tiin an au hna.
Ned Price, US State Dept
biachimtu nih, "Israel le Palestinian pawl kar boruak a linsatuk mi dai
cang hram ulaw tiin nawlnak a tuah. Gaza lei in rockets hmang in Israel ram lei
kah zong ngol cang seh” a ti. Tor Wennesland, UN Special Envoy to Middle East
nihcun," kahdaihnak tuah cang u, a ti ve hna. Hiti in kaphnih lei in an
thil tuahmi an ngol zau lo ahcun raltuknak puitling (full scale war) a phakter
lai” a ti. PM Benjamin Netanyahu aiawh biachimtu Ofir Geldelman nih,
"Palestinian cawlcangh ning cu Jerusalem in Gaza Strip tiang in a hlante
in timhtuahnak felfai tein an rak itimh i an tuahmi a si a si. Hiti buainak
(riot) um dignin an rak itimlam mi hrimhrim a si” tiin a puh hna..
Jerusalem Khuapi I Cuhnak
Ruang Ah Buainak Kal Cuahmah Mi-Vawleicung Khuapi hlunbik ah chimmi, Jerusalem
khuapi cu “Judah (Khrihfa) le Muslim” miphun pawl nih an biaknak kong he
pehtlai in biapituk le a thianghlimtuk mi an ruah. Judah miphun pawl nih an Pu
Solomon Siangpahrang pa nih a rak sakmi “Jerusalem Temple” saknak hmun tiin
biapituk le sunglawituk in an ruah ve. Hlan lio chanpi in an khuapi (unified
eternal) bantuk an ruahmi a si. Jerusalem Temple hi kum 586 BC ah Babilon pawl
nih an rak hrawhpiak hna. A hnu ah Profet Nehamiah nih BC-445-432 kar hrawng ah
a rak saknolh (rebuilding) mi, tu ah Temple Mount an timi cu AD 70 hrawng
ahkhan Rom ralkap ralbawi Titus nih a chuh tthan hna hnu ah Muslim pawl hmun
thianghlim Al-Aqsa Mosque pawngah “Noble Sanctuary” an timi, “Dome Of the Rock”
timi hrawng cu Jordan nih a uk hnu ah cu hmun hrawng cu Muslim pawl nih hmun
thianghlim 3nak Islamic buu pakhat “Waqf” an timi zohkhenh dingin an rak ti
hna.
Khat lei kam ah a ummi
“Western Wall” an timi cu Judah pawl hmun thianghlim a si ve fawn. Kum 2000
ahkhan Israeli Politician tlawn an timh zongahMuslim/Palestinian pawl nih
buainak an rak ser hnawh hna i fakpi in an rak buai bal cang. Zeitik ah deh hi
hna ram pawl kar ahhin buainak hi a dih lai i remnak he khua an sakte hnga.Mi
tampi nihcun Vawlei Ralpi Pathumnak ah chuah hram ai thoknak ah an ruah.
Note: Tutan ka capar cu a
sau kho taktak! Caan sautak la in ka tial ve mi asi. Careltu nawl kan duhmi cu
capar ka ttial lio ah mithi zat, hliamtuar zat, bomb puak zat, rocket kah zat
tbk ai thleng lengmang. Cucaah a zat kong ah buaituk loin rak um dingin kan
nawl hna. Cu pin ah ka ttialmi hi a cung ah ka ttial ciami a tangah ka tial
nolhmi zong an um len lai. A ruah zia rak ka thiam te uh.
No comments:
Post a Comment